KANCELARIA NOTARIALNA LUBLINIECDANUTA JANISZ NOTARIUSZ
tel./fax. 34 356 32 59, 34 356 12 15
tel. kom. 600 64 70 39
e-mail: janiszdanuta@gmail.com
Nr rachunku: 30 1050 1155 1000 0092 0840 6935
Spadkodawca
Prostym językiem
Spadkodawca to osoba, która zmarła i po której zostaje majątek, długi oraz prawa przechodzące na inne osoby. To właśnie od niej zaczyna się cała procedura dziedziczenia – testamentowego lub ustawowego.
Definicja spadkodawcy
Spadkodawcą jest osoba fizyczna, po której śmierci następuje dziedziczenie, czyli przejście ogółu praw i obowiązków majątkowych na inne osoby zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. Pojęcie to odnosi się wyłącznie do osoby zmarłej – status spadkodawcy powstaje z chwilą śmierci i nie wymaga żadnego dodatkowego oświadczenia woli czy czynności prawnej ze strony tej osoby. Spadkodawca może, lecz nie musi, za życia sporządzić testament, w którym określa sposób rozrządzenia swoim majątkiem na wypadek śmierci; jeżeli tego nie uczyni, do dziedziczenia po nim dochodzi na podstawie ustawy. Przykładowo, jeżeli osoba fizyczna umiera, pozostawiając nieruchomość, rachunki bankowe oraz długi, staje się spadkodawcą, a cały ten majątek – z zastrzeżeniem przepisów o odpowiedzialności za długi – wchodzi w skład spadku podlegającego dziedziczeniu.
Zdolność do bycia spadkodawcą
Zdolność do bycia spadkodawcą nie jest tożsama ze zdolnością do czynności prawnych wymaganą przy sporządzaniu testamentu – każda osoba fizyczna, niezależnie od wieku, stanu zdrowia psychicznego czy zakresu posiadanej zdolności do czynności prawnych, staje się spadkodawcą w chwili śmierci. Inaczej jest natomiast ze zdolnością do sporządzenia testamentu, która wymaga pełnej zdolności do czynności prawnych oraz świadomego i swobodnego wyrażenia woli w chwili jego sporządzania. Osoba, która nie miała pełnej zdolności do czynności prawnych, na przykład osoba niepełnoletnia lub częściowo ubezwłasnowolniona, nie może skutecznie sporządzić testamentu, jednak po jej śmierci nadal dochodzi do dziedziczenia na podstawie ustawy, a ona sama staje się spadkodawcą. Dla przykładu, jeżeli osoba małoletnia umiera, pozostawiając majątek uzyskany na przykład w drodze darowizny, staje się spadkodawcą, a dziedziczenie następuje wyłącznie w oparciu o przepisy ustawowe, ponieważ nie mogła ona wcześniej sporządzić testamentu.
Skutki prawne otwarcia spadku
Śmierć spadkodawcy powoduje otwarcie spadku, co oznacza, że z tą chwilą prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców zgodnie z zasadą sukcesji uniwersalnej. Chwila śmierci spadkodawcy jest jednocześnie chwilą otwarcia spadku i ma istotne znaczenie dla ustalenia kręgu spadkobierców, ich udziałów oraz zastosowania odpowiednich przepisów prawa, w tym przepisów podatkowych dotyczących nabycia spadku. Od tej chwili spadkobiercy mogą podejmować czynności związane z przyjęciem lub odrzuceniem spadku, a także ubiegać się o stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenie dziedziczenia. Przykładowo, w sytuacji gdy spadkodawca w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim i miał dzieci, otwarcie spadku powoduje, że krąg spadkobierców ustawowych obejmuje w pierwszej kolejności małżonka i dzieci, o ile spadkodawca nie rozrządził majątkiem w testamencie w inny sposób.
Podstawa prawna: Kodeks cywilny - Księga IV Spadki, Art. 922 Kodeksu cywilnego, Art. 926-940 Kodeksu cywilnego.
Najczęstsze pytania
Kto może być spadkodawcą?
Spadkodawcą może być wyłącznie osoba fizyczna, niezależnie od jej wieku czy zakresu zdolności do czynności prawnych, ponieważ status spadkodawcy wynika z faktu śmierci, a nie z podejmowania działań prawnych. Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej nie mogą być spadkodawcami, gdyż instytucja dziedziczenia jest ściśle związana ze śmiercią osoby fizycznej.
Czym różni się spadkodawca od spadkobiercy?
Spadkodawca to osoba, po której otwiera się spadek, czyli osoba zmarła, której majątek podlega dziedziczeniu. Spadkobierca natomiast to osoba, która nabywa prawa i obowiązki wchodzące w skład spadku, czy to na podstawie testamentu, czy na podstawie ustawy. Innymi słowy, spadkodawca jest zawsze jeden i jest osobą zmarłą, natomiast spadkobierców może być kilku i są to osoby żyjące w chwili otwarcia spadku.
Co się dzieje z majątkiem po śmierci spadkodawcy, jeśli nie sporządził testamentu?
Jeżeli spadkodawca nie sporządził testamentu albo testament okazał się nieskuteczny, majątek spadkowy podlega dziedziczeniu na podstawie ustawy. Przepisy Kodeksu cywilnego określają wówczas krąg osób uprawnionych do dziedziczenia oraz kolejność dziedziczenia, opartą przede wszystkim na więzach rodzinnych ze spadkodawcą, takich jak małżonek, dzieci, wnuki, rodzice czy dalsi krewni, w zależności od tego, którzy z nich żyją w chwili otwarcia spadku.
Pojęcia powiązane
Zbiór definicji pojęć związanych z czynnościami notarialnymi. Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej.
Stan prawny na dzień: 2026-07-30.