Wspólność majątkowa

Definicja wspólności majątkowej małżeńskiej

Wspólność majątkowa małżeńska jest ustawowym ustrojem majątkowym, który powstaje z mocy prawa z chwilą zawarcia małżeństwa, o ile małżonkowie nie postanowili inaczej w drodze umowy majątkowej małżeńskiej. Regulują ją przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, które przewidują, że przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania tego ustroju przez oboje małżonków lub przez jednego z nich stają się co do zasady ich majątkiem wspólnym. Obok majątku wspólnego funkcjonują majątki osobiste każdego z małżonków, obejmujące składniki nabyte przed ślubem oraz te wskazane wprost w ustawie. Przykładowo, jeżeli para zawiera małżeństwo bez podpisywania intercyzy, od dnia ślubu automatycznie obowiązuje ich ustrój wspólności ustawowej. Ustrój ten może zostać zmodyfikowany, ograniczony lub wyłączony wyłącznie w formie aktu notarialnego.

Skład majątku wspólnego i osobistego

Do majątku wspólnego zalicza się w szczególności wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego oraz z majątku osobistego, a także środki zgromadzone na rachunkach emerytalnych w zakresie określonym przepisami szczególnymi. Natomiast majątek osobisty obejmuje między innymi przedmioty nabyte przed powstaniem wspólności, przedmioty nabyte w drodze dziedziczenia, zapisu lub darowizny (chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej), a także prawa niezbywalne oraz przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków. Przykładowo, mieszkanie odziedziczone przez jednego z małżonków w czasie trwania małżeństwa co do zasady wejdzie do jego majątku osobistego, nawet jeśli wspólnie w nim zamieszkują. Kwalifikacja poszczególnych składników bywa złożona, zwłaszcza gdy dochodzi do przekształceń majątkowych, np. sprzedaży składnika osobistego i nabycia za uzyskane środki innego przedmiotu.

Zarząd majątkiem wspólnym małżonków

Co do zasady każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, jednak ustawa przewiduje katalog czynności przekraczających zwykły zarząd, do których wymagana jest zgoda drugiego małżonka. Dotyczy to w szczególności rozporządzania nieruchomościami wchodzącymi w skład majątku wspólnego, a więc ich sprzedaży, obciążenia hipoteką czy darowizny. Brak wymaganej zgody powoduje, że czynność jest dotknięta sankcją bezskuteczności zawieszonej do czasu jej potwierdzenia przez drugiego małżonka albo nie wywołuje zamierzonych skutków prawnych. Przykładowo, zawarcie umowy sprzedaży domu należącego do majątku wspólnego przez jednego małżonka bez wiedzy i zgody drugiego stanowi czynność wymagającą sanowania. Zarząd majątkiem wspólnym może zostać uregulowany odmiennie w umowie majątkowej małżeńskiej lub ograniczony orzeczeniem sądu.

Ustanie i skutki wspólności majątkowej

Wspólność majątkowa ustaje z chwilą zawarcia umowy wprowadzającej rozdzielność majątkową, prawomocnego orzeczenia sądu ustanawiającego rozdzielność, ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, a także z chwilą ustania małżeństwa wskutek rozwodu, separacji lub śmierci jednego z małżonków. Z chwilą ustania wspólności dotychczasowy majątek wspólny przekształca się we współwłasność w częściach ułamkowych, którą można znieść w drodze umownego lub sądowego podziału majątku wspólnego. Co do zasady udziały małżonków w majątku wspólnym są równe, choć w określonych ustawą przypadkach możliwe jest ustalenie nierównych udziałów, jeżeli przemawiają za tym ważne powody. Przykładowo, po rozwodzie byli małżonkowie mogą zawrzeć umowę o podział majątku wspólnego obejmującego wspólnie nabyte nieruchomości i ruchomości, a w razie braku porozumienia sprawa trafia do sądu. Do czasu dokonania podziału każdy z byłych małżonków pozostaje współuprawniony do całego majątku objętego dawną wspólnością.

Podstawa prawna: Kodeks rodzinny i opiekuńczy - art. 31-46, Kodeks cywilny - przepisy o współwłasności w zakresie nieuregulowanym w KRO, Ustawa Prawo o notariacie.

Zbiór definicji pojęć związanych z czynnościami notarialnymi. Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej.

Stan prawny na dzień: 2026-07-30.