Europejskie poświadczenie spadkowe

Definicja i cel poświadczenia

Europejskie poświadczenie spadkowe (EPS) jest instytucją prawa unijnego, wprowadzoną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012, dotyczącym jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych w zakresie dziedziczenia. Celem tego dokumentu jest ułatwienie spadkobiercom, zapisobiercom, wykonawcom testamentów oraz zarządcom spadku wykazywania swojego statusu i praw do majątku spadkowego w innym państwie członkowskim niż to, w którym toczy się postępowanie spadkowe. EPS zawiera informacje o spadkodawcy, spadkobiercach, ich udziałach w spadku, ewentualnych zapisach oraz uprawnieniach wykonawcy testamentu lub zarządcy spadku. Przykładowo, jeżeli spadkodawca miał miejsce zwykłego pobytu we Francji, lecz posiadał nieruchomość w Polsce, spadkobiercy mogą posłużyć się EPS wydanym przez notariusza francuskiego, aby wykazać swoje prawa przed polskim sądem wieczystoksięgowym.

Zakres transgraniczny zastosowania

Europejskie poświadczenie spadkowe znajduje zastosowanie wyłącznie w sprawach spadkowych o charakterze transgranicznym, a więc takich, w których występuje element obcy – na przykład majątek położony w różnych państwach lub obywatelstwo spadkodawcy odmienne od miejsca jego zamieszkania. Dokument ten funkcjonuje na terytorium wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej stosujących rozporządzenie nr 650/2012, z wyłączeniem Danii oraz Irlandii, które nie są związane tym aktem prawnym. Oznacza to, że EPS wydane w jednym z państw uczestniczących w systemie wywołuje skutki prawne również w pozostałych państwach objętych rozporządzeniem, bez potrzeby przeprowadzania odrębnego postępowania o uznanie. Jako przykład można wskazać sytuację, w której spadkodawca był obywatelem polskim mieszkającym na stałe w Niemczech i pozostawił majątek również we Włoszech – EPS wydane przez właściwy organ niemiecki może zostać wykorzystane zarówno w Polsce, jak i we Włoszech.

Procedura wydania dokumentu

Wniosek o wydanie europejskiego poświadczenia spadkowego składa się do organu właściwego według miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w chwili śmierci, którym w Polsce może być notariusz lub sąd spadku, w zależności od charakteru sprawy. Wnioskodawca zobowiązany jest przedstawić informacje i dokumenty niezbędne do ustalenia kręgu spadkobierców, w tym akt zgonu, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo, ewentualny testament oraz inne dowody istotne dla sprawy. Organ wydający poświadczenie bada okoliczności sprawy z urzędu, w szczególności ustala prawo właściwe dla dziedziczenia, które co do zasady wynika z miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, chyba że dokonał on wyboru prawa ojczystego. Poświadczenie wydawane jest z wykorzystaniem urzędowego formularza, którego wzór określony został w przepisach wykonawczych do rozporządzenia unijnego. Po wydaniu dokumentu organ zachowuje oryginał, a wnioskodawcy wydawane są uwierzytelnione odpisy, które mogą być następnie przedkładane w innych państwach członkowskich.

Skutki prawne i moc dowodowa

Europejskie poświadczenie spadkowe korzysta z domniemania prawdziwości okoliczności w nim stwierdzonych, co oznacza, że osoba wskazana w poświadczeniu jako spadkobierca, zapisobierca, wykonawca testamentu lub zarządca spadku uważana jest za posiadającą status i uprawnienia w nim wymienione, bez konieczności ich dodatkowego udowadniania. Dokument ten wywołuje skutki prawne we wszystkich państwach członkowskich stosujących rozporządzenie nr 650/2012, bez potrzeby przeprowadzania odrębnej procedury uznania czy legalizacji. Osoba, która na podstawie EPS dokonuje czynności prawnej, na przykład zbywa nieruchomość wchodzącą w skład spadku, korzysta z ochrony wynikającej z dobrej wiary co do treści poświadczenia, chyba że wiedziała lub powinna była wiedzieć o jego niezgodności ze stanem rzeczywistym. Poświadczenie może zostać sprostowane, zmienione lub cofnięte przez organ wydający, jeżeli okaże się, że nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu, na przykład w związku z ujawnieniem nowego testamentu.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012, Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie, Kodeks cywilny – przepisy o dziedziczeniu.

Zbiór definicji pojęć związanych z czynnościami notarialnymi. Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej.

Stan prawny na dzień: 2026-07-30.